Przesłuchanie a wyjaśnienia strony

27 września 2016

           We wcześniejszych wpisach w sposób ogólny wskazałem na instytucję przesłuchania strony (zobacz wpis) oraz przedstawiłem kilka przykładów praktycznych problemów, na jakie można się natknąć w ramach przeprowadzania tego dowodu (zobacz wpis). Zamykając na chwilę obecną temat dowodu z przesłuchania strony chciałbym poruszyć problem porównania tego dowodu z wyjaśnieniami strony.

            Na czym polega główna oś dowodu z przesłuchania strony? Otóż strona staje i opowiada o pewnych faktach, zdarzeniach i okolicznościach. Na czym zaś polega główna oś wyjaśnień strony? Otóż dokładnie na tym samym. Gdzie więc znajduje się różnica pomiędzy tymi dwoma instytucjami?

            Zacznijmy od regulacji – dowód z przesłuchania strony uregulowany został w art. 86 KPA, o wyjaśnieniach strony wspomina zaś ustawodawca w art. 95 § 1 KPA. Główna różnica pomiędzy tymi dwoma instytucjami polega na tym, że wyjaśnienia strony nie są w ogóle środkiem dowodowym. Strona wskazuje jedynie pewne fakty, które wymagają dopiero udowodnienia. Nie ma więc możliwości oparcia wydawanej decyzji na wyjaśnieniach strony, nie można też konstruować odwołania od decyzji wskazując, że organ nie uwzględnił faktu, który przedstawiła strona w swoich wyjaśnieniach, a który następnie nie został udowodniony. Wyjaśnienia strony służą więc jedynie naprowadzeniu przez stronę postępowania na określony fakt. Nie są one dla organu prowadzącego sprawę wiążące. Organ może dążyć do udowodnienia faktu przedstawianego przez stronę, ale może także uznać, że wobec innych dowodów nie jest to konieczne.

            Przesłuchanie strony podlega określonym rygorom oraz procedurom właściwym dla przesłuchania świadków (z określonymi wyjątkami). Wobec wyjaśnień strony nie formułuje się praktycznie żadnych wymogów. Art. 95 § 1 KPA wspomina jedynie, że wyjaśnienia strony mogą mieć miejsce w trakcie rozprawy, strona ma też wtedy możliwość przedstawiania dowodów w celu udowodnienia wskazywanych okoliczności. Należy podkreślić, że strona może także wnosić do organu pismo, w ramach którego także przedstawić może określone wyjaśnienia.

            Przesłuchanie strony pozostaje uzależnione od inicjatywy organu prowadzącego sprawę. To on decyduje o przeprowadzeniu tego dowodu, chociaż oczywiście strona może formułować wniosek o jego przeprowadzenie. Wyjaśnienia strony nie są uzależnione od jakiejkolwiek inicjatywy ze strony organu. Strona podejmuje decyzję, czy chce w sprawie złożyć wyjaśnienia oraz jakiego zakresu sprawy będą one dotyczyły. W takiej sytuacji stronie mogą być zadawane pytania, jednak może na nie ona nie odpowiadać. W razie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony zobowiązana jest ona do mówienia prawdy. Kłamstwo w trakcie zeznań skutkować może pociągnięciem strony do odpowiedzialności karnej. Wyjaśnienia strony nie podlegają takiemu rygorowi. Strona może więc mijać się z prawdą w swoich zeznaniach. Właśnie z tej przyczyny fakty wskazywane przez stronę stanowią jedynie element opisu stanu faktycznego oraz wymagają udowodnienia.

            Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 1997 r. (sygn. akt SA/Łd 3192/95), oparcie decyzji o wyjaśnienia strony, które następnie okazały się być fałszywe, nie stanowi podstawy dla wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 KPA. Wyjaśnienia strony w ogóle nie są dowodem w sprawie, wobec czego ich fałszywość nie mieści się w dyspozycji tego przepisu.

         Podsumowując, przesłuchanie strony oraz wyjaśnienia składane przez stronę stanowią dwie odrębne instytucje prawne o innych skutkach prawnych. Jeżeli organ wydając decyzję chce się oprzeć na słowach strony, musi przeprowadzić dowód z jej przesłuchania. Jeżeli takiego działania zaniecha, naraża się na zarzut dokonania dowolnej oceny dowodów (w tym zakresie należy pamiętać, że wyjaśnienia nie są dowodem, w związku z czym zarzut należy formułować wskazując, że z przeprowadzonych dowodów fakt wskazany przez organ nie wypływa), nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w całości oraz nieustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

 

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *