Dowód z przesłuchania strony w praktyce

2 września 2016

W poprzednim wpisie (klik) omówiłem pobieżnie instytucję dowodu z przesłuchania strony. Okazuje się, że w tym przypadku teoretyczna analiza instytucji ma wielkie znacznie dla praktyki jej stosowania. Organ prowadzący postępowanie musi uważać, aby nie popełnić błędów przy korzystaniu z tego środka dowodowego, uczestnicy postępowania muszą mieć zaś świadomość, w jaki sposób mogą wykorzystać te ewentualne błędy.

Niniejszy wpis z jednej strony ma więc pomóc organom unikać błędów, z drugiej zaś strony wskazywać jak takie błędy może wykorzystać strona lub pełnomocnik w ramach odwołania lub skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Przesłuchanie strony na końcu

Pierwszy, dość prosty błąd, na jakim można złapać organ administracji publicznej to przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony nie na zakończenie postępowania. Należy pamiętać, że dowód z przesłuchania strony jest środkiem dowodowym pomocniczym (patrz – ten wpis), a więc może zostać przeprowadzony jedynie, gdy organ ustalił już stan faktyczny sprawy, lecz nadal pozostały niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia, fakty (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Łodzi z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 610/08).

Jeżeli dowód z przesłuchania strony zostanie przeprowadzony na wcześniejszym etapie postępowania dowodowego może to mieć znaczenie dla możliwości odwołania. W mojej ocenie podstawą dla odwołania nie będzie przy tym przeprowadzenie tego dowodu, lecz wpływ jego przeprowadzenia na resztę postępowania dowodowego. Samo przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w nieodpowiednim momencie nie wpływa bowiem na treść rozstrzygnięcia decyzji. Jeżeli jednak w związku z tym dowodem w inny sposób prowadzone jest postępowanie dowodowe, ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia i takie uchybienie może skutkować uwzględnieniem odwołania. W szczególności taki skutek wywoła oparcie się w uzasadnieniu decyzji przez organ na tym właśnie dowodzie, podczas gdy skarżący wykaże, że były inne środki dowodowe możliwe do przeprowadzenia, z których wynikałaby odrębna interpretacja danego faktu.

Brak poszukiwań dowodu

Niniejsze uchybienie wiąże się de facto z uchybieniem wskazanym w pkt 1. Organ prowadzący postępowanie nie może przeprowadzić dowodu z przesłuchania strony w sytuacji, w której istnieją inne środki dowodowe, których mógłby użyć w celu uzyskania informacji o pewnym fakcie. Nie uzasadnia przeprowadzenia tego dowodu trudność w skorzystaniu z innych środków dowodowych. Jedynie brak takich środków może przesądzić o możliwości skorzystania z art. 86 KPA (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1598/09).

Zastępowanie dowodem z przesłuchania strony innych dowodów

Skorzystanie z art. 86 KPA jest dla organu prowadzącego sprawę… kuszące. Strona przeważnie jest zainteresowana daną sprawą, w związku z czym chętnie składa zeznania, podczas gdy inne środki dowodowe pozostają często bardziej kłopotliwe. Organ nie może jednak zastępować tym środkiem dowodowym innych dowodów, na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 526/10).

Brak obowiązku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony

Zarzucenie w odwołaniu przez skarżącego braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony przez organ I instancji może być różnie oceniane. Podkreślić należy, że organ „może” przeprowadzić dowód z przesłuchania strony, a więc nie jest on do tego zobowiązany. Wskazuje się jednak, że w sytuacji, w której pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia, organ musi ten dowód przeprowadzić. Jeżeli więc w sprawie dana okoliczność została udowodniona w jakikolwiek sposób (nawet pośredni), formułowanie takiego zarzutu w odwołaniu nie ma podstaw. Jeżeli jednak organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania strony pomimo braku wyjaśnienia istotnych faktów, może to stanowić podstawę dla skutecznego odwołania. Należy podkreślić, że bez znaczenia pozostaje przy tym inicjatywa dowodowa strony. To organ odpowiada za należyte ustalenie stanu faktycznego, a więc także on powinien z urzędu przeprowadzić dowód z przesłuchania strony.

Brak obiektywizmu strony

Strona w sposób naturalny jest w największym stopniu zainteresowana rozstrzygnięciem danej sprawy. Pamiętać więc należy, że dowód z przesłuchania strony nie jest dowodem w pełni obiektywnym. Oświadczenie strony, nie może więc np. zastąpić dowodu z dokumentu (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 526/10). Należy jednak pamiętać, że w ramach postępowania dowodowego istnieje zasada równej mocy środków dowodowych (więcej w tym wpisie). W praktyce oznacza to, że jeżeli dowód z przesłuchania strony został przeprowadzony, ma on taką samą moc i jest tak samo ważny jak inne dowody. Organ nie może więc stwierdzić, że strona co prawda zeznała pewien fakt, lecz organ uznaje, że ten fakt nie zaistniał. Zadaniem organu jest w tym przypadku wykazanie wątpliwości co do zeznań strony oraz wskazanie skąd te wątpliwości się biorą. W takim przypadku organ musi dokonać oceny przeprowadzonych dowodów, także pod kątem ich wiarygodności. Z drugiej strony nie oznacza to, że skarżący w odwołaniu może wskazać, że o danym fakcie zeznała strona, a więc jest on nieudowodniony.

Powyżej przedstawiłem jedynie kilka przykładów problemów praktycznych, jakie wiążą się z dowodem z przesłuchania strony. Niektórych problemów nie można przewidzieć, lecz większości z nich można uniknąć w sposób literalny stosując art. 86 KPA.

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *