Dowód z przesłuchania strony a równa moc środków dowodowych

11 sierpnia 2016

W postępowaniu administracyjnym wyróżnia się wiele rodzajów zasad: zasady naczelne (wynikające z Konstytucji RP), zasady ogólne (wynikające z regulacji art. 6 – 16 KPA), ale także zasady postępowania dowodowego. Te ostatnie zasady stanowią de facto uszczegółowienie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady ogólnej prawdy obiektywnej.

Jedną z zasad postępowania dowodowego pozostaje zasada równej mocy środków dowodowych. Moc kojarzy się z siłą i to pierwsze skojarzenie pozostaje słuszne – jest to siła środka dowodowego, a więc jego przełożenie na rozstrzygnięcie sprawy. Moc danego dowodu wskazuje na to, jak ważny dla rozstrzygnięcia pozostaje ten konkretny dowód. Moc środka dowodowego pozostaje pojęciem szerszym. Dowód nie jest tożsamy ze środkiem dowodowym. W uproszczeniu można wskazać, że dowodem są zeznania świadka, wiedza przez niego posiadana, środkiem dowodowym zaś są zeznania świadka w sensie procesowym, a więc sama możliwość przesłuchania danej osoby. Zasada równej mocy środków dowodowych nie oznacza więc, że w danym postępowaniu nie ma dowodów ważniejszych i mniej ważnych. Odnosi się ona do uogólnienia tych dowodów, do ich rodzajów i stwierdza, że w postępowaniu nie ma takiego środka dowodowego, który byłby automatycznie ważniejszy niż inny. Przykładowo, dowód z przesłuchania świadka nie jest ważniejszy od dowodu z dokumentu prywatnego.

Skoro już wiemy, że nie ma środków dowodowych bardziej ważnych i mniej ważnych możemy spojrzeć na art. 86 KPA, który wskazuje, że: „Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.”

Co nam wynika z tego przepisu?

Otóż okazuje się, że dowód z przesłuchania strony możliwy jest do przeprowadzenia jedynie w sytuacji (1) wyczerpania innych środków dowodowych lub jeżeli tych środków dowodowych w ogóle brakuje, zaś w sprawie pozostały (2) niewyjaśnione fakty, które są dla rozstrzygnięcia tej sprawy (3) istotne.

Ad. 1

Dowód z przesłuchania strony może więc zostać przeprowadzony jedynie jako dowód pomocniczy (posiłkowy). Może być przeprowadzony tylko w sytuacji, gdy inne środki dowodowe zostały już przeprowadzone, ewentualnie gdy w ogóle brakuje środków dowodowych. Zwrócić należy uwagę, że nie chodzi w tym przypadku o brak w ogóle środków dowodowych, tylko o brak środków służących udowodnieniu pewnej okoliczności. Brak lub wyczerpanie środków dowodowych musi mieć charakter obiektywny. Oznacza to, że jeżeli istnieje możliwość uzyskania wiedzy przez organ prowadzący postępowanie w oparciu o inne środki dowodowe, a jest to jedynie utrudnione (nawet w znacznym stopniu) nie istnieją podstawy do zastosowania dowodu z przesłuchania strony.

Ad. 2

Zastosowanie dowodu z przesłuchania strony możliwe jest jedynie gdy w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty. Także ta przesłanka wskazuje na pomocniczy charakter przedmiotowego dowodu. Przez fakty należy rozumieć okoliczności, które pojawiły się w trakcie prowadzonego postępowania, a do których wyjaśnienia dąży organ prowadzący sprawę lub uczestnicy postępowania. Fakty te muszą pozostawać niewyjaśnione po przeprowadzeniu dotychczasowego postępowania dowodowego. Brak wyjaśnienia należy rozumieć jako obiektywny brak możliwości ustalenia danego faktu. Jeżeli okoliczność została ustalona, lecz uczestnik postępowania nie zgadza się z tym ustaleniem, lecz nie powołuje innych niż przesłuchanie strony środków dowodowych, nie występuje podstawa do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Jeżeli jednak w sprawie nie udało się jednoznacznie ustalić określonego faktu (przykładowo istnieją dowody wskazujące na różne rozwiązania), możliwość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony się zaktualizuje.

Ad. 3

Powyżej wspomniałem o niewyjaśnionych faktach, które są podstawą dla przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Fakty te muszą być także istotne dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Organ dokonuje oceny „istotności” danej okoliczności decydując się na przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. Przesłanka ta oznacza, że dany fakt ma wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie można więc przeprowadzić dowodu z przesłuchania stron w sytuacji, w której ma on dążyć do wykazania okoliczności nie mającej wpływu na rozstrzygnięcie decyzji. Organ musi więc mieć wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia, które rozwiać mogłoby jedynie udowodnienie określonej okoliczności.

Powyżej wskazałem na czym polega zasada równej mocy środków dowodowych, wyjaśniłem także pobieżnie na czym polega dowód z przesłuchania strony. W tym momencie należy odpowiedzieć na pytanie – jak ma się rozpatrywana zasada do dowodu z przesłuchania strony?

Możliwość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony została obwarowana w/w przesłankami. Oczywiście, ostateczna decyzja należy do organu prowadzącego sprawę („może”). Jeżeli dojdzie do przeprowadzenia takiego dowodu, jego moc dowodowa jest taka sama jak innych dowodów. Nie może on być traktowany jako dowód „gorszy”. Jeżeli organ oprze wydane rozstrzygnięcie na tym właśnie dowodzie, nie będzie występowała możliwość jego podważenia opierając się na przeświadczeniu, że jest to „tylko” dowód z przesłuchania strony. Dowód ten jest więc dowodem pomocniczym, którego stosowanie przez organ musi być rozważne, jednak w razie jego przeprowadzenia, nie można mu odmówić takiej samej mocy dowodowej jak innym środkom dowodowym. Zasada równej mocy środków dowodowych pozostaje więc niezachwiana.

W innym wpisie zajmę się aspektami praktycznymi dowodu z przesłuchania strony – przede wszystkim w zakresie zaskarżania decyzji w oparciu o tę właśnie podstawę.

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *