Spór o właściwość a zarzut bezczynności organu

5 stycznia 2017

       Sporem o właściwość nazywamy sytuację, w której pojawiają się co najmniej dwa organy chcące prowadzić postępowanie (tzw. spór pozytywny) lub co najmniej dwa organy uważające, że nie są właściwe do prowadzenia postępowania (tzw. spór negatywny). Sposób rozstrzygania sporów o właściwość wskazuje art. 22 KPA. W tym wpisie nie zajmę się jednak samą instytucją sporu o właściwość, tylko jej implikacją dla organu. Postaram się więc wskazać co organ musi, a czego nie może robić.

       Zacznijmy od omówienia obowiązków organu – z tych obowiązków będą wynikały także działania, których organ podejmować nie może.

       Głównym obowiązkiem organu jest powstrzymanie się od prowadzenia postępowania administracyjnego. Można to przedstawić także jako zakaz prowadzenia takiego postępowania. Wynika to z faktu, że jedynie organ właściwy może prowadzić postępowanie administracyjne. Wszystkie czynności podjęte przez organ niewłaściwy będą więc czynnościami nieważnymi. Od tego oczywiście istnieją wyjątki, o których jeszcze napiszę poniżej. Organowi nie można więc zarzucić bezczynności, jeżeli oczekuje na rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Zarzut taki podnoszony przez stronę będzie bezpodstawny.

        Zarzut bezczynności może być jednak prawidłowy w zakresie wyjątku od powstrzymywania się przez organ od prowadzenia postępowania. Obowiązkiem organu, wynikającym z art. 23 KPA, jest podejmowanie czynności niecierpiących zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli. Przepis ten należy traktować jako obowiązek, zaniechanie dokonania takich czynności będzie więc skutkowało możliwością postawienia organowi zarzutu bezczynności. Co ważne, zobowiązany do podjęcia czynności jest każdy organ, na którego obszarze wynikła sprawa. Oznacza to, że organ dokonujący czynności nie musi być organem pozostającym w sporze o właściwość.

         Ustawodawca nie skonstruował definicji czynności niecierpiącej zwłoki. Każdorazowo organ musi więc ocenić, czy dana czynność jest czynnością niecierpiącą zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli, a więc czy zaniechanie jej dokonania narusza któryś z tych interesów. Organ powinien ustalić jaki jest interes w przeprowadzeniu danej czynności oraz wskazać, czy przeprowadzenie czynności w tym momencie jest niezbędne dla ochrony tego interesu. Nawet jeżeli organ ustali, że przeprowadzenie danej czynności jest niezwykle ważne ze względu na interes społeczny, czynność nie może być dokonana, jeżeli jej przeprowadzenie będzie możliwe po rozstrzygnięciu sporu o właściwość, nie przedłuży to zaś czasu trwania postępowania. Jako czynność niecierpiącą zwłoki można wskazać przesłuchanie w charakterze świadka osoby starszej lub schorowanej, osoby która stale przebywa za granicą kraju, przeprowadzenie wizji lokalnej elementów budowy ulegających zakryciu, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie pomocy społecznej (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 20 stycznia 2006 r., II SA/Ke 265/05), itp. W określonych przypadkach także sporządzenie opinii biegłego można uznać za czynność niecierpiącą zwłoki. Jeżeli opinia biegłego miałaby dotyczyć np. wspomnianych elementów ulegających zakryciu, wykonanie takiej czynności w okresie późniejszym byłoby niezasadne. Samo powołanie biegłego nie jest jednak czynnością niecierpiącą zwłoki, nawet pomimo długiego okresu oczekiwania na sporządzenie opinii.

        Dokonanie czynności niecierpiącej zwłoki niesie za sobą kolejny obowiązek organu, tj. powiadomienie o dokonanej czynności organu właściwego do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Z przedmiotowym powiadomieniem ustawodawca nie wiąże żadnej sankcji wobec organu. Ustawodawca nie precyzuje także w jakiej formie powinno zostać dokonane powiadomienie. W tej sytuacji zasadna pozostaje forma pisma zawierającego wskazanie dokonanej czynności oraz uzasadnienia dla jej dokonania. Organ powołany do rozstrzygnięcia sporu o właściwość może dokonać kontroli prawidłowości przeprowadzenia danej czynności, ustawodawca nie wskazał jednak, jakie mogą być implikacje negatywnej oceny dokonanej przez organ.

        W tym miejscu zwróćmy uwagę do jakich sytuacji może dojść przy założeniu błędu popełnionego przez organ.

        W sytuacji gdy organ niewłaściwy będzie prowadził postępowanie dowodowe w sprawie podjęte czynności będą nieważne. Zebrany materiał dowodowy będzie musiał zostać zebrany jeszcze raz. Przepisy nie wprowadzają możliwości sanowania błędnie podjętych czynności.

        Jeżeli dojdzie do wydania w sprawie decyzji pomimo trwającego sporu o właściwość, decyzja ta będzie podlegała zaskarżeniu w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Wydanie takiej decyzji stanowi bezwzględną przyczynę nieważności.

 

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *